موقعیت جغرافیایی استان زنجان

  این استان شامل هفت شهرستان به نام های زنجان، ابهر ، طارم ، خدابنده ، خرمدره ، ایجرود ، ماهنشان ، 16شهر، 15 بخش و 46 دهستان می باشد.این منطقه یك واحد نیمه مستقل جغرافیایی است كه با وجود رودخانه قزل اوزن ایجاد گردیده است. این واحد جغرافیایی فلات آذربایجان را با شیب ملایمی به دشت قزوین مرتبط می كند. این منطقه از شمال به بخش های آق كند و هشت جین از شهرستان خلخال، از شمال شرقی به ماسوله، فومن، رشت و شهرستان رودبار زیتون، از شرق به بخش های سیردان، تاكستان، آوج از استان قزوین، از جنوب به كبوتر آهنگ از استان همدان، از جنوب غربی به شهرستان بیجار، از مغرب به تكاب و از شمال غربی به قره آقاج و میانه محدود است و رودخانه قزل اوزن با گردش خود حد طبیعی این شهرستان را تعیین نموده و وسعت آن بالغ بر 21848 كیلومتر مربع می باشد. از نظر توپوگرافی استان زنجان منطقه ای است كوهستانی كه بصورت فلات مرتفعی خودنمایی می كند و در اثر تجزیه رودخانه جلگه های حاصلخیز مستقلی را تشكیل داده است. ناهمواریهای شهرستان در این مقوله به كوههای زنجان شمالی و كوههای زنجان جنوبی تقسیم گردیده است كه از نظر تقسیمات جغرافیایی، رشته كوههای زنجان شمالی ادامه رشته كوههای البرز و كوههای زنجان جنوبی جزئی از رشته كوههای منفرد مركزی است. جهت كوهها بطور طبیعی از شمال غربی به جنوب شرقی ممتد بوده و دره زنجان رود برزخی را میان رودخانه قزل اوزن سفلی و علیا بوجود آورده و بخشهای قره پشتلو و طارم علیا در منطقه رشته كوههای زنجان شمالی واقع شده است.  از مهمترین ارتفاعات در رشته كوههای زنجان شمالی، قله گلاس به ارتفاع 2974 متر و قله باكلور به ارتفاع 2966 متر در جبهه شمالی رودخانه قزل اوزن قرار گرفته اند، قله دگا به ارتفاع 2986 متر و قله چله خانه در شمال زنجان به ارتفاع 2775 متر از ارتفاعات مهم جبهه جنوبی رود قزل اوزن از رشته كوههای زنجان شمالی است. این رشته كوهها در شمال غربی شهرستان به هم پیوسته و رشته كوههای البرز غربی را تشكیل داده اند.  از مهمترین ارتفاعات زنجان جنوبی، قله قیدار به ارتفا 2775 متر می باشد كه دو بخش سجاس رود و سهرورد را تفكیك نموده است. قله خورجهان به ارتفاع 3318 متر و قله علم كندی به ارتفاع 2900 متر و قله سپهسالار به ارتفاع 3052 متر كه حد طبیعی استان زنجان با شهرستان همدان و تكاب را تشكیل داده است. قله جهان داغ به ارتفاع 2484 متر و قله رستم به ارتفاع 2700 متر در جنوب زنجان قرار گرفته اند. به طور كلی اختلاف ارتفاع روودخانه قزل اوزن از مبداٌ تا حوضچه سد منجیل تقریباً 1000 متر است.  در منطقه سلطانیه كه مرتفع ترین نقطه دشت (زنجان ابهر) می باشد، كوههای زنجان شمالی و زنجان جنوبی در ناحیه ابهر بطرف مغرب از یكدیگر فاصله گرفته، در منتهی الیه غربی استان، جلگه وسیعی را از آبرفت رودخانه تشكیل داده است.

  موقعیت جغرافیایی شهرستان ابهر

    شهرستان ابهر يكی از هفت شهرستان استان زنجان است كه در خاور استان و در 48 درجه و 35 دقيقه تا 49 درجه و 25 دقيقه درازای باختری و 35 درجه و50 دقيقه تا 36 درجه و 45 دقيقه پهنای شمالی خط استوا قرار گرفته و مساحت آن بيش از 3362 كيلومتر مربع است. اين شهرستان در قسمت باختری استان زنجان واقع شده و مركز آن شهر ابهر است كه در 49 درجه و 13 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 8 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1540 متری از سطح دریا واقع شده است. شهرستان ابهر از شمال به شهرستان طارم و قزوین، از شمال باختری به شهرستان زنجان، از باختر به شهرستان ایجرود، از جنوب باختری به شهرستان خدابنده، از جنوب به شهرستان بویین زهرا، از جنوب خاوری به شهرستان تاكستان، از خاور به شهرستان خرم دره و از شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. براساس سرشماری سراسری سال 1375، این شهرستان 148،424 نفر جمعيت داشته كه از اين تعداد 55،266 نفر در مركز شهرستان زندگی می كردند. بر اساس آخرین تقسیمات كشوری سال 1381 شهرستان ابهر، از دو بخش مركزی و سلطانیه، هشت دهستان به نام های ابهررود، حومه، درهجین، دولت آباد، صایین قلعه، سلطانیه، سنبل آباد و گوزلدره و چهارشهر به نام های ابهر، صایین قلعه، هیدج و سلطانیه تشكيل شده است.

  موقعیت جغرافیایی شهرستان طارم

   شهرستان طارم كه با نام آب بر نیز مشهور است از شمال به استان های گیلان و اردبیل، از جنوب به شهرستان ابهر و استان قزوین، از خاور به شهرستان رودبار ( استان گیلان) و دریاچه سد سفیدرود و از باختر به شهرستان زنجان محدود می شود. این شهرستان از نظر جغرافیایی در 48 درجه و 30 دقيقه تا 49 درجه و 15 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 41 دقيقه تا 37 درجه و 12 دقيقه پهنای شمالی قرار گرفته است . مركز شهرستان نيز از نظر جغرافيايی در 48 درجه و 58 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 55 دقيقه پهنای شمالی و ارتفاع 650 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان طارم در شمال خاوری استان زنجان واقع شده و مركز آن آب بر نام دارد و این نام به این دلیل كه شهر در بریدگی رودخانه قزل اوزن واقع شده است به این منطقه اطلاق شده است. بر اساس سرشماری سراسری سال 1375 جمعیت شهرستان طارم 43،460 نفر برآورد شده كه از این تعداد 4338 نفر در شهر آب بر ساكن بوده اند.

  موقعیت جغرافیایی شهرستان خدابنده

   شهرستان خدابنده يكی از شهرستان های جنوب استان زنجان است كه از شمال به شهرستان های ايجرود و ابهر، ازخاور و شمال خاوری به شهرستان ابهر، از جنوب خاوری به شهرستان بویین زهرا (استان قزوین)، از جنوب به استان همدان و از باختر به شهرستان بیجار(استان كردستان) محدود می شود. این شهرستان در 47 درجه و 51 دقيقه تا 48 درجه و 57 دقيقه درازای خاوری و 35 درجه و 35 دقيقه تا 36 درجه و 25 دقيقه پهنای شمالی واقع شده و مركز آن از نظر جغرافيايی در 48 درجه و 35 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 7 دقيقه پهنای شمالی و ارتفاع 2050 متری از سطح دريا واقع شده است. به طوركلی منطقه خدابنده یك ناحیه كوهستانی است كه از ارتفاعات و قله های متعددی برخوردار می باشد. در سرشماری سراسری سال 1375 جمعیت شهرستان خدابنده 163،067 نفر برآورد شده كه از این تعداد 70،918 نفر در شهر قیدار(مركز شهرستان) زندگی می كرده اند .

  موقعیت جغرافیایی شهرستان خرمدره

   شهرستان خرمدره با مركزيت شهر خرمدره يكی از شهرستان های استان زنجان است كه در خاور استان زنجان قرار گرفته است. اين شهرستان از نظر جغرافیایی در 48 درجه و 55 دقيقه تا 49 درجه و 17 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 10 دقيقه تا 36 درجه و 25 دقيقه پهنای شمالی واقع شده و مركز آن نیز در موقعيت 49 درجه و 11 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 12 دقيقه پهنای شمالی در جلگه‌ ای ميان دو رشته كوه قرار گرفته و ارتفاع متوسط آن از سطح دريا 1570 متر است. شهر خرمدره در كرانه ابهر رود واقع شده و شاخه ای از اين رود از ميان شهر عبور می كند. اين شاخه در آبادانی باغ ها و مزارع سرسبز اين منطقه نقش اساسی دارد. اين شهرستان كه به شكل قطره ای در دل شهرستان ابهر قرار گرفته است، از شمال به استان قزوين و از جنوب، خاور و باختر به شهرستان ابهر محدود می شود. خرمدره تا چندی پيش از لحاظ تقسيمات سياسی يكی از شهرهای شهرستان ابهر بود كه محدوده اطراف شهر و روستاهای گرداگرد آن را شامل می شده است ولی در تقسيمات كشوری سال 1377 با عنوان يك شهرستان مستقل به مركزيت شهر خرمدره شناخته شد. بر اساس آخرين آمار جمعيتی سال 1375 جمعيت اين شهرستان 51،681 نفر برآورد شده كه 39.094 نفر از این جمعیت در شهر خرمدره ساكن بوده اند. شهرستان خرمدره از لحاظ وسعت كوچك ترين شهرستان استان بوده و به لحاظ تراكم نسبي جمعيت در سطح استان رتبه اول را دارا است. همچنين اين شهرستان با 6/75 درصد بالاترين ميزان شهرنشيني در استان زنجان را دارا می باشد. شهرستان خرمدره بر اساس تقسيمات كشوری آبان ماه 1381، از يك بخش مركزی، 2 دهستان به نام های الوند و خرمدره و يك شهر به نام خرم دره تشكيل شده است.

  موقعیت جغرافیایی شهرستان ایجرود

   شهرستان ايجرود يكی از شهرستان های استان زنجان است كه در باختر منطقه واقع شده و از شمال به شهرستان زنجان از جنوب به شهرستان خدابنده، از شمال خاوری به سلطانیه در ابهر، از شمال باختری به شهرستان ماه نشان و از باختر به شهرستان بیجار (استان كردستان) محدود می شود. شهرستان ایجرود در 47 درجه و 49 دقيقه تا 48 درجه و 35 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 5 دقيقه تا 36 درجه و 34 دقيقه پهنای شمالی واقع شده است. شهر زرين آباد مركز اين شهرستان نیز در 48 درجه و 17 دقيقه درازای جغرافيايی و 36 درجه و 25 دقيقه پهنای جغرافيايی و ارتفاع 1740 متری سطح دريا واقع شده است.

   شهرستان ماهنشان از شمال به شهرستان زنجان، از شمال باختری به شهرستان چاراویماق (استان آذربایجان شرقی)، از باختر به شهرستان تكاب (استان آذربايجان غربی)، از خاور به شهرستان زنجان، از جنوب خاوری به شهرستان ایجرود و از جنوب به شهرستان بیجار (استان كردستان) محدود می شود. اين شهرستان در 47 درجه و 10 دقيقه تا 47 درجه و 59 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 21 دقيقه تا 36 درجه و 59 دقيقه پهنای شمالی واقع شده است. مركز اين شهرستان نيز در47 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و36 درجه و 45 دقيقه و ارتفاع 1300 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان ماهنشان در سال 1379 و با اجرای قانون جديد تقسيمات كشوری در استان زنجان تشكيل شده است. قبل از اين تاريخ محدوده ماه نشان با عنوان بخش ماه نشان تابع شهرستان زنجان بوده است. اين شهرستان در بخش باختری استان زنجان قرار گرفته و با استان‌های آذربايجان باختری، كردستان و آذربایجان خاوری هم جوار است . براساس سرشماری سراسری سال 1375 جمعیت این شهرستان (كه جزو شهرستان زنجان محسوب می شد) 67،378 نفر برآورد شده است. مراكز جمعيتی این شهرستان را شهرهای ماهنشان و دندی تشكیل می دهند. ميزان تقریبی شهرنشينی در اين شهرستان معادل 1/8 درصد برآورد شده است